Burgerschapsontwikkeling

De samenleving verlangt van een school dat ze leerlingen ontwikkelt tot zelfstandige en sociale burgers. Dit betekent dus meer dan alleen aandacht voor basisvaardigheden als rekenen en taal. Bij de school ligt (mede) de taak om kinderen voor te bereiden op een volwaardige deelname aan de maatschappij.

Burgerschap wordt niet simpelweg overgedragen van een volwassene naar een kind, maar wel door kinderen te betrekken in betekenisvolle, uitdagende en motiverende activiteiten. Dit wordt een rijke leeromgeving genoemd, of zoals Petersen het benoemde: de pedagogische situatie.

In betekenisvolle situaties kunnen leerlingen meedenken, -praten en -beslissen over de (toekomst van de) school.

Vanuit deze visie zijn we op de Lanteerne gaan werken met de klasse!box. Op geplande momenten wordt er volgens een vast protocol een klasse!boxvergadering gehouden in de stamgroep. Hiermee is de klassenvergadering structureel ingebed in het curriculum van de school. In de klassenvergadering bespreken de leerlingen en de stamgroepleider met elkaar complimenten,  idee├źn, plannen, vragen, maar ook klachten en kritiek. De rol van de stamgroepleerkacht is echter minimaal, want een gekozen voorzitter leidt het gesprek, waarbij de notulist aantekeningen maakt en de penningmeester toevoegingen geeft omtrent de kas.

De klassenvergadering met de klasse!box  bevordert het verkennen van de rechten en de plichten, van ieders vrijheid en verantwoordelijkheid in de groep.

In een klassenvergadering ontwikkelen kinderen  diverse vaardigheden:

- Kinderen leren complimenten, felicitaties, voorstellen en klachten te formuleren

- Typische vergadervaardigheden als agenda vaststellen, voorzitten, besluiten nemen, notuleren en archiveren komen aan bod.

- Talige en sociale vaardigheden worden geoefend. Hierbij valt te denken aan  luisteren naar anderen, het kunnen en durven geven van je mening, argumenteren, andere meningen bekritiseren en accepteren, keuzes kunnen en durven maken, besluiten nemen en uitvoeren .

- In iedere klas zitten grote verschillen tussen kinderen, als bijvoorbeeld achtergrond en de daarbij horende normen en waarden. Al pratend krijgen de leerlingen zicht op achtergronden van verschillend gedrag, maar ook op hun eigen functioneren en dat van anderen. Soms komen leerlingen zover dat ze kunnen denken vanuit elkaars perspectief.

-  Ook democratische vaardigheden komen volop aan bod. De leerlingen leren om verantwoordelijkheid te nemen, rekenschap af te leggen en zich neer te leggen bij meerderheidsbesluiten. Daarnaast leren ze juist ook om voor elkaar op te komen en minderheidsstandpunten mee te laten meewegen.

 

De Kinderraad

De voorzitter van de Klasse!boxvergaderingen is tevens de afgevaardigde voor de Kinderraad, een bijeenkomst die iedere zes weken wordt gehouden. Onder begeleiding van het MT gaan de afgevaardigden uit iedere middenbouw- en bovenbouwgroep van de Lanteerne met elkaar in gesprek.
Punten die vanuit de klassenvergaderingen naar voren komen, worden nieuwe agendapunten voor de bijeenkomst van de Kinderraad. Belangrijk is dat kinderen leren niet voor hun eigen belangen maar voor die van de stamgroep en van de hele schoolgemeenschap op te komen. Wanneer de voorzitters terugkomen in hun stamgroepen, bespreken zij de gemaakte afspraken met alle klasgenoten en lichten waar nodig toe.

Uit onderzoek is gebleken dat kinderen het belangrijk vinden om samen met de stamgroepleiders de school te verbeteren. Wanneer zij merken dat ze op vele fronten serieus genomen worden, zal dit de motivatie om deel te nemen aan de Kinderraad doen toenemen. Dit zal voor alle kinderen van de school gelden, wanneer zij merken dat de door hen ingebrachte punten serieus behandeld worden. Het besef dat de Kinderraad een belangrijk instrument voor het doorvoeren van veranderingen is, zal dan zeer waarschijnlijk toenemen.

'Hoe zouden kinderen die niet leren nadenken, geen verantwoordelijkheden dragen, geen beslissingen leren nemen, geen kritiek leren verdragen, hoe zouden zulke kinderen die steeds geleerd hebben zich aan elk gezag en aan iedere verantwoordelijkheid te onttrekken, later kunnen handelen als democratische burgers met alle rechten en plichten daaraan verbonden?